آموزش روش DEMATEL

روشDEMATEL  برای اولین بار در مرکز تحقیقات ژنو معرفی گردید. این روش در آن زمان برای حل مسائل پیچیده ای نظیر مسائل قحطی، انرژی، حفاظت از محیط زیست و ... مورد استفاده قرار گرفت. روش DEMATEL یکی از ابزارهای تصمیم گیری چند معیاره بر مبنای تئوری گراف است که ما را قادر می سازد تا مسائل را برنامه ریزی و حل کنیم. به نحوی که ممکن است برای درک بهتر روابط علی، نقشه روابط شبکه ای چندین معیار را در گروه علت/معلول ترسیم کنیم. محصول نهایی فرآیند DEMATEL ارائه تصویری است که پاسخ گو بر اساس آن فعالیت های خود را سازمان داده و جهت روابط میان معیارها را مشخص می نماید. وو (2008) چهار گام زیر را برای روش DEMATEL بر اساس روش فونتلا و گابوس (1976) ارائه کرده است.
گام اول: ماتریس میانگین را بیابید. تصور کنید که در این مطالعه H خبره و n معیار مورد بررسی داریم. از هر خبره خواسته می شود تا سطحی را که نشان دهنده تاثیرات i بر j معیار است، مشخص کند. این مقایسات دو به دو بین هر دو معیار با aij بیان شده و معیار رتبه بندی عدد صحیح از 0،1،2،3،4 می باشد که بر اساس آن، صفر نشان دهنده عدم تاثیر، 1 تاثیر کم، 2 تاثیر متوسط، 3 تاثیر بالا، 4 تاثیر بسیار بالا است. نمرات ارائه شده توسط هر خبره یک ماتریس غیر منفی [XKij]n*n= XK را با 1≤ K ≤H می دهد که Xh،...،X3،X2،X1 ماتریس های پاسخ برای هر H خبره و هر عنصر Xk عدد صحیح ارائه شده توسطXij است. عناصر قطری هر ماتریسX همه در جهت صفر تدوین می شوند. سپس می توان میانگین n*nماتریس A را برای نظارت تمام خبره ها به وسیله میانگین گیری نمرات H خبره به ترتیب زیر محاسبه کنیم:

 

 

ماتریس میانگینA=[aij]n*n ماتریس اولیه روابط مستقیم نامیده می شود. A، نشان دهنده تاثیرات اولیه مستقیم است که یک معیار بر روی خود و سایر معیار ها نشان می دهد. علاوه بر این می توان تاثیرات علی میان هر جفت معیار سیستم را با ترسیم نقشه تاثیر، نمایش داد. شکل زیر مثالی از چنین نقشه شبکه تاثیرات، هر حرف نشان گر یک معیار در سیستم و هر پیکان از c به d نشانگر تاثیری است که c بر d داشته و میزان تاثیر 4 است.

گام دوم: محاسبه ماتریس اولیه جهت محور نرمال شده. ماتریس اولیه D محور نرمال شده به وسیله نرمال سازی ماتریس میانگین A به روش زیر به دست می آید:

 

 

 


به دلیل این که جمع هر ردیفi ماتریس A نشان گر تاثیرات جهن کلی است که معیار i به معیار دیگر می دهد. S نشان گر تاثیرات کلی مستقیم معیار با بیشترین تاثیرات بر روی سایر معیار ها است. مشابه با آن مجموع هر ستونj از ماتریس  Aبیان گر تاثیرات کلی و مستقیم دریافت شده نسبت به سایر معیارهای i است. به طور مثال چنان چه مجموع ردیف اول، دوم، سوم و چهارم یک ماتریس چهار در چهار به ترتیب 2 ،3، 4 و 5 باشد، مقدار S برابر با 5 خواهد بود. در مرحله بعد، هر یک از درایه های ماتریس A را بر عدد 5 تقسیم کرده و ماتریس D حاصل می گردد.

گام سوم: ماتریس کلی روابط را محاسبه کنید. مجموعه دنباله نا محدود از آثار مستقیم و غیر مستقیم عناصر بر یکدیگر (توام با کلیه بازخور های ممکن) به صورت یک تصاعد هندسی، بر اساس قواعد موجود از گراف ها محاسبه می شود. محاسبه این مجموع نیاز به استفاده از 1-(I-D) خواهد داشت. آثار غیر مستقیم از عناصر موجود ماتریس معکوس همگرایی دارد، زیرا اثرهای غیر مستقیم در طول زنجیره ها از دیاگراف موجود به صورت پیوسته کاهشی است. مجموع دنبال نامحدود از اثرهای مستقیم عناصر بر یکدیگر به صورت 1-(I-D)D است. توجه داشته باشید که:

 

که در آن 0 ماتریس تهی n*n و I ماتریس تعریف n*n است. ماتریس روابط کلی T یک ماتریس n*n بوده و به صورت زیر تعریف می شود:

 

 

 

 

گام چهارم: ارزش آستانه ای را تدوین و نقشه شبکه روابط را ترسیم کنید. به منظور تشریح روابط ساختاری میان معیار و حفظ پیچیدگی سیستم با یک سطح قابل مدیریت، لازم است که ارزش آستانه ای P برای فیلتر نمودن تاثیرات ناچیز در ماتریس T تدوین شود. تنها برخی از معیار ها که تاثیر آن ها در ماتریس T بیشتر از ارزش آستانه ای است باید انتخاب شده و در نقشه روابط شبکه ای نمایش داده شود. پس از تصمیم گیری نسبت به ارزش آستانه ای، نتایج تاثیر نهایی معیار می تواند در نقشه روابط نشان داده شود. برای بیان رویه های روش DEMATEL، نمونه ساده برای نمایش چگونگی روابط مورد بحث معیارها را می توان تعریف نمود. به طور مثال، سیستمی را فرض کنید که در بر گیرنده 4 معیار C1،C2،C3،C4 ماتریس تاثیر نهاییT می تواند به وسیله فعالیت از گام 1 تا 4 تعیین شود. بعد از آن، بر مبنای ارزشP (ارزش آستانه ای بر اساس میانگین حسابی تمامی درایه های ماتریسTتعیین می گردد)، می توانیم تاثیرات جزئی را در عناصر ماتریس T فیلتر نماییم. چنان چه ارزش های ما کمتر ازP (در مثال زیر 1/130) باشد. از این رو، تاثیرات کمتر با با سایر معیار ها زمانی وجود دارد که ارزش های آن ها کمتر ازP باشد. بنا بر این، ماتریس جدید تاثیرات کلیTP حاصل شده و نقشه شبکه روابط را می توان در شکل زیر دید:


دانلود آموزش جامع روش دیمتل با رویکرد پایان نامه نویسی

دانلود مقالات DEMATE

طراحی پرسشنامه DEMATEL

آموزش مدل تحلیل سلسله مراتبی AHP

آموزش تکنیک تحلیل شبکه ANP

دانلود مجموعه مقالات آموزشی AHP

تحلیل آماری پایان نامه

گردآورنده: مصطفی غیاثی

منبع: مرکز علوم مدیریت آریا مدیر

تحلیل داده های آماری (تحلیل همبستگی و رگرسیون و آزمون های ناپارمتریک و ...) با نرم افزار spss

تحلیل عاملی تاییدی و مدل معادلات ساختاری با نرم افزارهای LISRELو AMOS

شناسایی و اولویت بندی شاخص ها به کمک روش های تصمیم گیری چند معیاره مانند AHP و ANP

شناسایی روابط درونی میان شاخص ها با استفاده از روش DEMATEL

اولویت بندی گزینه ها با استفاده از روش هایTOPSIS و VIKOR

محاسبه میزان کارایی واحدها با استفاده از روش تحلیل پوششی داده هاDEA 

روش های فرا ابتکاری مانند الگوریتم ژنتیک، شبکه های عصبی و ...

انجام پروژه های داده کاوی با نرم افزارهای Rapid Miner و ...

Top